ZRODLASWIATLA.COM

Projektowanie oświetlania: halogeny, żarówki LED, świetlówki – na co zwracać uwagę przy doborze źródła światła?

Wybór lampy to dopiero początek procesu projektowania oświetlenia. Kolejnym, równie ważnym krokiem, jest wybór źródła światła. Przy nieodpowiednio dobranej żarówce nawet najładniejsze oprawy oświetleniowe mogą nie spełnić pokładanych w nich oczekiwań. Sprawa jest o tyle trudna, że na rynku do wyboru są bardzo różne źródła światła – począwszy od tradycyjnych żarówek, przez wciąż cieszące się popularnością halogeny i świetlówki aż do coraz chętniej wybieranych energooszczędnych zamienników LED. Dowiedz się na co zwracać uwagę wybierając źródło światła.



Źródło światła – jakie parametry są ważne?
Przy wyborze żarówki trzeba zwrócić uwagę przede wszystkim na 3 parametry: strumień świetlny, rozsył światła i temperaturę barwową.

Strumień świetlny, wyrażany w lumenach, informuje o całkowitej mocy światła widzialnego emitowanego przez dane źródło światła. Moc żarówki, podawana w watach, mówi o ilości energii zużywanej przez źródło. Strumień świetlny jest proporcjonalny do mocy i wydajności lampy. W uproszczeniu – informuje nas o tym czy lampa będzie świeciła mocno czy słabo.

Temperatura barwowa determinuje wrażenie barwy światła emitowanego przez źródło. Norma oświetleniowa PN-EN 12464-1 określa, że światło ciepło białe ma temperaturę poniżej 3300 K, światło neutralne mieści się w przedziale między 3300 K a 5300 K, a zimno białe powyżej 5300 K. Dla porównania źródła żarowe, czyli popularne niegdyś żarówki, emitowały światło o temperaturze barwowej w okolicy 2700 K, natomiast światło halogenów ma około 3200 K. Obecnie oświetlenie wnętrz mieszkalnych najczęściej projektuje się z użyciem źródeł światła o barwie zbliżonej do barwy wschodzącego i zachodzącego słońca, czyli około 3000 K. Barwa ciepła (poniżej 3300 K) najlepiej pasuje do miejsc relaksu i wypoczynku oraz wnętrz mieszkalnych. Znakomicie podkreśla atuty pomieszczeń o stonowanym, klasycznym charakterze, na przykład zaprojektowanych z wykorzystaniem elementów ciepłego drewna. Barwa neutralna porównywana jest do barwy księżyca. Dobrze nadaje się do oświetlania takich przestrzeni jak korytarze i przedsionki – miejsca nie służące do relaksu ani wytężonej pracy. Barwa zimna (powyżej 5300 K), przypominająca barwę światła błękitnego nieba i kreuje ożywczą atmosferę. Pasuje do nowoczesnych wnętrz. Podkreśla kontrasty kolorystyczne i połyskliwość metalu. W miejscu pracy może pozytywnie wpłynąć na efektywność i zdolność koncentracji. Może również nadać wnętrzom bardziej laboratoryjny charakter.

Rozsył światła określa kierunki i kształt rozchodzącego się strumienia świetlnego. W tym punkcie warto zwrócić uwagę na kąt rozsyłu światła, inaczej zwany kątem świecenia. Od niego zależy jak szeroko, lub wąsko, światło będzie emitowane. Kąt wąski, np. 24° da precyzyjne oświetlenie punktowe, podczas gdy źródło światła o kącie 45° może być dobrym rozwiązaniem dla oświetlenia ogólnego. Wraz z pojawieniem się technologii LED możliwości wyboru mocy, temperatury barwowej, strumienia świetlnego i rozsyłu światła diametralnie wzrosły. Dlatego przy doborze żarówki jako odnośnik warto wziąć parametry standardowej żarówki o mocy 100W, która generowała około 1200lm.

LED czy halogen? Dwie podstawowe zalety, które charakteryzują żarówki LED to żywotność i energooszczędność. Żarówka LED przy niższym poborze energii daje porównywalny strumień świetlny niż żarówka halogenowa.

Na przykładzie źródła światła AR111 przedstawiamy porównanie wersji halogen i LED, na podstawie informacji pochodzących od producenta:

  • HALOGEN AR111 75W 40st. 12V, OSRAM. Czyli źródło światła o mocy 75W przy kącie świecenia 40° daje strumień świetlny 850lm
  • LEDE AR111 LED 15W(75W) 750lm 3000K 45° G53 12V. Źródło światła LEDE o mocy 15W będące odpowiednikiem halogenu o tej mocy, temperaturze barwowej 3000K i kącie świecenia 45° daje strumień świetlny 750lm
  • MASTER LED AR111 15W (75W) 3000K 40' 12V DIM, PHILIPS. To źródło światła, podobnie jak poprzednie, o mocy 15W jest odpowiednikiem wersji halogenowej 75W i przy temperaturze barwowej 3000K i kącie świecenia 40° daje strumień świetlny 800lm

Źródła światła LED charakteryzują się też zdecydowanie niższą temperaturą pracy niż źródła halogenowe, dzięki czemu nie wpływają na temperaturę oświetlanego pomieszczenia. Niższa temperatura pracy powoduje też, że mogą być bliżej oświetlanego obiektu niż oprawy z halogenowym źródłem światła. Z kolei halogeny w chwili zakupu wciąż mają bardziej przystępną cenę niż ich zamienniki LED. Jednak niski pobór energii i możliwość świecenia przez długie godziny zdają się rekompensować wyższą cenę źródeł LED.

Retrofity, czyli LEDowe zamienniki
Odkąd źródła światła LED zyskują na popularności na rynku pojawia się coraz więcej wysokiej jakości zamienników popularnych żarówek, są to tzw. retrofity. Źródła te dzięki zastosowanym kształtom i popularnym trzonkom takim jak E27, E14, ES111 czy AR111 mogą być stosowane bezpośrednio w miejsce tradycyjnych źródeł światła. Coraz popularniejsze są też retrofity z odbłyśnikiem, dzięki czemu wiązka światła nie świeci bezpośrednio na oświetlany obiekt, tylko odbija się i rozproszona trafia do oka ograniczając, negatywnego zjawiska olśnienia. Dzięki temu są również wizualnie bardzo podobne do źródeł halogenowych.

Źródło dobrane do wnętrza
Dobór odpowiedniego źródła światła to bardzo ważny proces. Przy nieodpowiednio dobranej żarówce pojawi się ryzyko nadmiernie oświetlonych powierzchni lub ciemnych, nieoświetlonych fragmentów wnętrza, nagrzewania się przestrzeni lub może wystąpić negatywne zjawisko olśnienia. Z drugiej strony przy właściwym wyborze atuty wnętrza zostaną podkreślone, a przebywający w nim ludzie będą czuli się komfortowo. Dlatego wybierając źródła światła warto zastanowić się które będzie najlepsze. I to najlepiej już w chwili projektowania oświetlenia
^